wallpaper

Complementaire zorg

Wat is complementaire zorg

selectie NYX2015-01-22 67s

complementaire zorg

Complementaire zorg betekent letterlijk ‘aanvullende zorg’. Deze zorg komt dus niet in de plaats van de gangbare zorg maar vormt daarop een aanvulling. Onder complementaire zorg wordt echter meer verstaan dan alleen een aanvulling op de gangbare zorg. Er zijn diverse uitgangspunten te benoemen. In het verpleegkundige beroep is de term ‘complementaire zorg’ in 1996 in Nederland geïntroduceerd door Astrid Noorden die onderzoek deed naar het toepassen van deze zorgvormen door Nederlandse verpleegkundigen. Zij formuleerde een definitie van het begrip ‘complementaire zorg interventie’.

Complementaire zorginterventie

Deze definitie wordt in Nederland veel gebruikt om het begrip ‘complementaire zorg’ helder te krijgen:

‘Complementaire zorginterventies zijn die verpleegkundige interventies binnen het verpleegkundig proces en de verpleegkundige praktijk, die toegepast worden op basis van natuurlijke therapieën om het zelfhelend vermogen van de patiënt te ondersteunen, stimuleren of activeren en waarbij de zorg betrekking heeft op de mentale, emotionele, lichamelijke, spirituele en sociale behoeften van de patiënt, zodat deze een staat van welbevinden kan (her-)winnen’

Uit deze definitie volgen de kenmerken van complementaire zorg:

  1. complementaire zorg speelt zich af binnen het zorgberoep
  2. complementaire zorg stelt zich als doel het welbevinden van de zorgvrager te vergroten
  3. uitgangspunt is het holistisch mensbeeld
  4. de interventies gebruiken stoffen uit de natuur en gaan uit van het energetisch principe
  5. de interventies stimuleren het zelfhelend vermogen

Naast deze kenmerken van complementaire zorg vanuit de definitie van Noorden, is er nog een ander belangrijk zesde kenmerk: de kwaliteit van de aanwezigheid en aandacht van de zorgverlener spelen een belangrijke rol in de toegepaste interventies.

Gebaseerd op: Inleiding Complementaire Zorg, hoofdstuk 1, Susan Hupkens, 2006.)

Zorgcentra

Een groeiend aantal zorgcentra, zoals verpleeg-, verzorgingshuizen en hospices, speelt hierop in en biedt complementaire zorg als onderdeel van de standaardzorg, evenals het Flevoziekenhuis in Almere vanuit het Planetree-concept en het Slotervaartziekenhuis in  Amsterdam vanuit de visie van Integrative Medicine. Het Ministerie van VWS en de Inspectie voor de Gezondheidszorg hebben daar geen bezwaar tegen: “Het oordeel van de Inspectie is dat het ziekenhuis, de artsen, de verpleegkundigen m.b.t. de medische zorg aan patiënten (diagnostiek, behandeling en verpleging) zich houden aan wat wetenschappelijk aanvaard is.” *

Vele vormen van zorg

Complementaire zorg is niet één vorm van zorg, maar een verzamelnaam voor heel verschillende vormen van zorg. Op een lijst van complementaire zorg staan bijvoorbeeld de volgende interventies:

  • kruiden
  • etherische oliën
  • baden
  • warmte en koude
  • voedingsadviezen
  • massage
  • Therapeutic  Touch
  • muziek
  • vormen en kleuren
  • bachremedies
  • voetzoolreflexmassage
  • begeleiden bij ontspanningsoefeningen en visualisaties.

Zelfhelend vermogen

De oude Griekse en Romeinse artsen zagen het als hun voornaamste taak om het zelfhelend vermogen te ondersteunen en te bevorderen. Met de komst en de successen van de moderne biomedische geneeskunde is het begrip echter nogal in vergetelheid geraakt. Bij complementaire behandelwijzen is het een centraal begrip gebleven, omdat deze veelal teruggaan op oude en traditionele geneeswijzen. Complementaire behandelopties maken deel uit van Integrative Medicine en daarom is er ook weer aandacht voor het zelfhelend vermogen. Wat het precies is en hoe het werkt is vooralsnog de vraag, maar duidelijk lijkt dat alle levende wezens beschikken over een inherent vermogen om de eigen mogelijkheden tot herstel te benutten. Het lijkt niet meer dan logisch dat het stimuleren van dit vermogen bijdraagt aan een betere gezondheid. Ieder mens beschikt over een zelf herstellend vermogen. Een snee, een (emotionele) wond, een verkoudheid: ons systeem is normaal gesproken zelf in staat om dergelijke verstoringen in het evenwicht te herstellen. Soms is de verstoring zo ingrijpend, of het systeem zo ontregeld, dat er assistentie ‘van buiten’ nodig is en komt de arts of andere behandelaar in beeld.

Holistisch mensbeeld

De holistische mensvisie gaat ervan uit dat de mens bestaat uit lichaam, geest, ziel en energie. Bovendien is de mens niet alleen, maar staat hij in een voortdurende verbinding met zijn fysieke en sociale omgeving. Een inhoudelijke bepaling van complementaire zorg lijkt verder gegeven met de kwalificatie dat het gaat om de ondersteuning van zelfhelende vermogens. Verder onderstreept de definitie dat mensen zorgbehoeften kunnen hebben op een groot aantal gebieden. Ze appelleert aan een holistische benadering van wie mensen zijn. De normatieve veronderstelling is klaarblijkelijk dat complementaire zorg op al deze gebieden dient aan te sluiten om te zorgen dat het welbevinden van mensen in tijden van ziekte behouden blijft. Overigens laat de definitie in het midden dat complementaire zorg alleen bij ziekte zou passen. Complementaire zorg past klaarblijkelijk bij al die situaties die in een verpleegkundige of verzorgende tegenkomt.

Bron: V&VN

 

 

logo complementaire zorg Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland

Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland